KRÓTKI   RYS   HISTORYCZNY


     

"Olszyna w historię wpisana w tym Biedrzychowice i okolice" - Zbigniew Madurowicz Książka do zakupienia w Urzędzie Miejskim w Olszynie.

O lszyna jest starą miejscowością, jej początki sięgają pierwszych lat XIII wieku. Przyjąć należy, że rozciągnięta  na9 kilometrów miejscowość powstała gdy wielu Saksonów, Frankonów i Turyngczyków wyruszyło na wschód z przeludnionych środkowych Niemiec w poszukiwaniu lepszej przyszłości. Korzystając z zaproszeń książąt śląskich i czeskich, budowali osiedla wzdłuż biegów rzek i traktów.

      Pierwsze wzmianki o Olszynie pochodzą z roku 1254, wymieniana jest wówczas nazwa Olsna. Kroniki miasta Gryfowa  w 1314r. wspominają  o kościele, na którego miejscu stoi do dzisiaj świątynia katolicka. W roku 1319 przybył do Olszyny książę Henryk Jaworski, aby potwierdzić swoje prawa do Górnych Łużyc, na miejscu został też spisany i opieczętowany dokument potwierdzający ten fakt. Po roku książę ponownie odwiedził Olszynę w drodze do Lubania  i wówczas przekazał okoliczne tereny rodzinie von Űchtritzów, w tym potwierdził jej prawo do Olszyny, która konsekwentnie do 1746r. pozyskiwała przyległe tereny rozbudowując handel lnem i tkactwo.

  
      W latach 1426 – 1431 trzykrotnie przeciągnął przez Olszynę niszczycielski pochód husytów paląc i mordując mieszkańców. Gorszego doświadczyła wieś podczas wojny trzydziestoletniej, kiedy to żołnierze cesarza nie okazali litości ani dla chorych, ani dla starszych i słabych. Po podpisaniu pokoju westfalskiego, w 1653r. na rozkaz cesarski przepędzono ze wsi ostatniego ewangelickiego księdza, a Olszyna miała być katolicka. Do roku 1680 wielu wyznawców Lutra opuściło wieś osiedlając się na obszarze elektoratu śląskiego, inni przyłączyli się do dzikich kaznodziei. Niepokoje religijne zakończyły się ostatecznie w 1707r., gdy Karol XII, dowodzący wojskami szwedzkimi przetaczającymi się przez wieś, dał olszyńskim ewangelikom, na mocy traktatu, prawo do tworzenia domów bożych i szkół.
     
     Okres wojen napoleońskich odcisnął swoje piętno również na Olszynie. Kwaterujące w okolicy wojska napoleońskie narzucały kontrybucję w postaci pieniędzy i żywności. Było to bardzo kosztowne, dlatego z ogromnym optymizmem  czekano na rok 1812, kiedy to armia francuska ruszyła na Rosję. Niestety już w kwietniu następnego roku, w miejsce cofających się oddziałów Napoleona  pojawili się żołnierze rosyjscy rekwirując i grabiąc.

      
      W roku 1819 nastąpiła zmiana w stosunkach miejskich, w których Gmina Olszyna Dolna, która dotąd była częścią Olszyny Średniej, otrzymała prawo samostanowienia i własne sądownictwo. Od tej pory wieś składała się z trzech odrębnych gmin, gdyż już wcześniej samodzielnie funkcjonowała Olszyna Górna.

      
      W 1846r. otwarto kopalnię węgla brunatnego „Heinrichsgrube”, powstała fabryka brykietów – jedna z najstarszych w Niemczech.

     
     W 1850r. zakończono budowę szosy Lubań – Biedrzychowice. Początkowo była to droga płatna. W latach 1925/1926 położono na niej nawierzchnię asfaltową. Równolegle powstawała droga do Ubocza.

      W 1858r. Olszyna podłączona została do sieci telegrafu i – jak pisali ówcześni kronikarze – nowoczesność zawładnęła miejscowością. W 1865r. przez wieś przejechał pierwszy  pociąg Śląskiej Kolei Górskiej. Transport kolejowy walnie przyczynił się do rozwoju miejscowego przemysłu, w tym najważniejszej dziedziny – meblarstwa. Zamożność Olszyny zaczęła wzrastać. Tuż obok kościoła katolickiego, w roku 1870, Robert Ruscheweyh wznosi budynek fabryki aby po dziewięciu latach zasłynąć w całej Europie patentem na rozsuwany stół. I tak trzynastometrowy mebel mieścił swobodnie 50 osób. Szybko meble z olszyńskiego zakładu stały się wyznacznikiem nowoczesności i funkcjonalności. Niedaleko dworca kolejowego powstała niebawem druga znacząca fabryka mebli założona przez Augusta Hainkego, ucznia Roberta Ruschewayh. W szybkim tempie zakład ten rozwinął się co predysponowało w owych czasach Olszynę do rangi znaczącego ośrodka meblarstwa w Niemczech.

    
      Po rozpoczęciu II wojny światowej  obie fabryki musiały całkowicie przekształcić swoją produkcję, gdyż władze hitlerowskie zabroniły wytwarzania mebli na rzecz produkcji zbrojeniowej. W zakładach i okolicznych majątkach pojawili się jeńcy wojenni.

     
      Z wojny Olszyna wyszła bez zniszczeń, zajęta 8-9 maja 1945r. przez oddziały 31 i 52 Armii Radzieckiej. Rozpoczął się nowy etap dziejowy oparty o istniejącą infrastrukturę, fabryki i majątki ziemskie.


                                                                                                                                                       Zbigniew Madurowicz